وجههء ادبى فرق و اثر ايشان در ادب معاصر و ما بعد تخليقات ادبى و آثاريكه از ناحيت فن ظهور مىكند عناصر متعددى دارد ، و يكى از ان عنصر فكرى و عقلى است ، كه در طبع خلاق و زبان گويا بوجود مىآيد ، و مويد تخليق آثار گزيدهء هنرى ميگردد . دوم : عاطفهء قوى و نيرومنديست از خصائص روحى و خلقى انسانى مانند شجاعت و حماست و حزن و خوشى و غيره ، كه گاهى با روايات گذشته و مواريث اسلاف پيوستگى دارد ، و شهكارهاى هنرى را توليد مىكند . پيدايش مذاهب و فرقه‌ها در ملل اسلامى ، مظاهر نشاط فكرى و نتاج عقلى ايشانست ، كه در ان دين ، مواريث گذشتگان ، وضع اقتصادى و سويهء معيشى ، جريانهاى سياسى و كيفيت‌هاى روحى ملل هم موثر بوده ، و هر فرقه و گروهى كه بوجود آمده ، عوامل مختلف اقتصادى و تاريخى و روحى را داشته است . هر يكى ازين مذاهب و فرقه‌ها در جريان تاريخ و سير ملل تأثير عميقى پديد آورده و از ان جمله در پيدايش ادب خاصى نيز موثر بوده است . در ادب معتزله تجليات عنصر قوى عقلى و فكرى پديدار است . ايشان فكرى وسيع و پژوهنده داشتند ، كه بسا از زواياى زندگانى طبيعى و اجتماعى را كاوش كردند ، و آنچه در ادب بوجود آوردند ، ذخيرهء ارزندهء ثقافت و فرهنگ شمرده مىشود . اما در ادب شيعه ، عنصر بسيار نيرومند عاطفه كه از حزن و آلام و صبر در شدائد و مشاكل سرچشمه ميگيرد پديدار است . نفرت از ستم و ستمگاران و گريه بر احوال مظلومان ، و در آخر انتظار رجعت يك نجات‌دهندهء غائب ، نغمات حزين